Cách đọc nhãn thuốc và dùng thuốc an toàn tại nhà

Tóm tắt nhanh

Thuốc không kê đơn cũng là thuốc, vẫn có tác dụng phụ và có thể tương tác với thuốc khác. Thói quen đơn giản nhất và hiệu quả nhất là đọc nhãn mỗi lần dùng, không dùng lâu hơn hoặc nhiều hơn mức ghi, và hỏi dược sĩ khi chưa chắc.

Đọc nhãn thuốc: cần chú ý gì?

Đồ họa: Dược Sĩ Thương. Nguồn: FDA.

Theo hướng dẫn của FDA, nhãn thuốc không kê đơn thường có các mục sau. Bạn có thể tìm các mục tương tự trên vỏ hộp và tờ hướng dẫn của thuốc:

Mục	Ý nghĩa và điều cần làm
Hoạt chất (kèm hàm lượng)	Chất tạo ra tác dụng của thuốc. Kiểm tra để không dùng trùng hoạt chất giữa các thuốc
Công dụng	Thuốc dùng để làm gì. Chỉ dùng khi đúng triệu chứng
Cảnh báo	Chống chỉ định, tương tác, tác dụng phụ và khi nào cần hỏi bác sĩ
Cách dùng	Lượng thuốc, số lần dùng, thời gian dùng. Làm đúng theo hướng dẫn
Thông tin khác	Cách bảo quản và các thông tin thêm
Tá dược	Chất không có tác dụng trị bệnh (chất kết dính, màu…). Người có tiền sử dị ứng cần đọc kỹ
Hạn dùng, số lô, nhà sản xuất	Kiểm tra hạn dùng trước khi dùng

Lưu ý: nhà sản xuất có thể đổi công thức, nên hãy đọc nhãn mỗi lần mua, kể cả với loại thuốc bạn đã dùng nhiều lần. Nhiều thuốc có tên gọi giống nhau nhưng hoạt chất khác nhau.

Nguyên tắc dùng thuốc an toàn

1. Làm đúng theo nhãn hoặc chỉ dẫn của bác sĩ, dược sĩ. Không dùng lâu hơn hoặc liều cao hơn mức ghi. Nếu triệu chứng không đỡ, hãy đi khám.
2. Không dùng thuốc của người khác và không cho người khác dùng thuốc của mình.
3. Nói với bác sĩ, dược sĩ mọi thứ bạn đang dùng: thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, vitamin, thực phẩm chức năng, thảo dược. Thuốc có thể tương tác với nhau, với thức ăn hay đồ uống.
4. Báo cho bác sĩ, dược sĩ nếu bạn dị ứng thuốc hoặc có bệnh nền (tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh gan, thận…).
5. Phụ nữ mang thai, cho con bú: nhiều thuốc không an toàn, hãy hỏi bác sĩ trước khi dùng bất kỳ thuốc nào.
6. Với trẻ em, dùng đúng dụng cụ đong (thìa đong, cốc chia vạch kèm thuốc), không dùng thìa ăn cơm. Tính liều theo hướng dẫn phù hợp với độ tuổi, cân nặng.
7. Thuốc kê đơn chỉ dùng khi có chỉ định. Không tự mua các thuốc như kháng sinh, corticoid để dùng.

Bảo quản và bỏ thuốc

Đồ họa: Dược Sĩ Thương. Nguồn: FDA và MedlinePlus.

• Bảo quản nơi khô, thoáng, tránh ánh nắng và theo hướng dẫn trên nhãn (một số thuốc cần giữ ở tủ lạnh).
• Để xa tầm tay trẻ em, tốt nhất là trong tủ hoặc hộp có khóa.
• Giữ thuốc trong bao bì gốc để không nhầm và còn thông tin hạn dùng.
• Kiểm tra bao bì trước khi mua và dùng. Không dùng nếu bao bì bị rách, thuốc đổi màu, vón cục hoặc có mùi lạ.
• Thuốc hết hạn hoặc không còn cần dùng nên được bỏ đúng cách. Hãy hỏi dược sĩ hoặc cơ sở y tế về cách xử lý, tránh đổ xuống cống hoặc ra sông suối.

Khi nào nên hỏi dược sĩ?

Hãy hỏi trước khi dùng nếu bạn chưa chắc về:

• Thuốc này có hợp với bệnh nền hoặc thuốc tôi đang dùng không?
• Uống trước hay sau ăn? Có cần tránh thức ăn, đồ uống nào không?
• Nếu quên một liều thì làm thế nào?
• Có những tác dụng phụ nào cần chú ý? Khi nào nên ngưng thuốc và đi khám?

Khi nào cần đi khám hoặc cấp cứu?

Hãy ngưng thuốc và đến cơ sở y tế nếu sau khi dùng thuốc bạn bị:

• Nổi mề đay, ngứa lan rộng, phát ban.
• Sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, tức ngực (gọi 115 ngay).
• Nôn nhiều, đau bụng dữ dội, vàng da, chóng mặt nhiều hoặc ngất.

Nếu nghi ngờ trẻ nhỏ uống nhầm thuốc hoặc bạn uống quá liều, hãy đến cơ sở y tế ngay, mang theo vỏ hộp và tờ hướng dẫn của thuốc.