Vitamin và khoáng chất: khi nào cần bổ sung?

Tóm tắt nhanh

Người khỏe mạnh có chế độ ăn đa dạng (nhiều rau, trái cây, ngũ cốc, đạm) thường đã đủ phần lớn vitamin và khoáng chất. Viên bổ sung hữu ích khi cơ thể thật sự thiếu hoặc có nhu cầu đặc biệt. Vitamin không phải thuốc chữa bệnh, và “uống nhiều hơn” không có nghĩa là “tốt hơn”.

Khi nào có thể cần bổ sung?

Đồ họa: Dược Sĩ Thương. Nguồn: MedlinePlus.

Những tình huống thường được bác sĩ cân nhắc bổ sung (cần đánh giá riêng từng người):

• Phụ nữ chuẩn bị mang thai hoặc đang mang thai (ví dụ acid folic, sắt theo chỉ định).
• Thiếu máu do thiếu sắt đã được xác định.
• Người ăn chay trường có nguy cơ thiếu vitamin B12.
• Người ít tiếp xúc ánh nắng, người cao tuổi có nguy cơ thiếu vitamin D hoặc loãng xương.
• Người mắc bệnh làm giảm hấp thu chất dinh dưỡng, hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng đến vi chất.

Nếu nghi ngờ thiếu, hãy đi khám và làm xét nghiệm thay vì tự đoán và mua thuốc.

Uống nhiều có thể gây hại

Đồ họa: Dược Sĩ Thương. Nguồn: MedlinePlus.

• Vitamin tan trong dầu (A, D, E, K) tích lũy trong cơ thể, dùng liều cao kéo dài có thể gây ngộ độc.
• Vitamin A liều cao khi mang thai có thể gây hại cho thai nhi. Phụ nữ mang thai chỉ dùng theo chỉ định của bác sĩ.
• Sắt: quá liều rất nguy hiểm, nhất là ở trẻ nhỏ. Hãy để các sản phẩm chứa sắt xa tầm tay trẻ em.
• Dùng trùng: uống nhiều sản phẩm có cùng một vitamin (ví dụ vitamin tổng hợp và vitamin riêng lẻ) làm tổng lượng vượt mức cần thiết. Hãy đọc kỹ hàm lượng trên nhãn.

Tương tác cần biết

• Vitamin K có thể ảnh hưởng thuốc chống đông (như warfarin).
• Canxi, sắt, magie, kẽm có thể làm giảm hấp thu một số thuốc (ví dụ một số kháng sinh, thuốc tuyến giáp). Hãy hỏi dược sĩ nên uống cách nhau bao lâu.
• Thảo dược và thực phẩm chức năng cũng có thể tương tác với thuốc. Hãy báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thứ bạn đang dùng.

Cách chọn và dùng sản phẩm bổ sung

1. Ưu tiên lấy vi chất từ thực phẩm trước.
2. Chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đầy đủ thông tin trên nhãn.
3. Phân biệt thực phẩm chức năng với thuốc: thực phẩm chức năng hỗ trợ sức khỏe, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
4. Cảnh giác với quảng cáo “chữa khỏi hoàn toàn”, “thần dược”, “không tác dụng phụ”.
5. Hỏi bác sĩ, dược sĩ trước khi dùng nếu bạn đang mang thai, cho con bú, đang điều trị bệnh hoặc bệnh gan, thận.

Khi nào cần đi khám?

• Mệt mỏi kéo dài, da xanh xao, chóng mặt, tóc rụng nhiều, dễ bầm tím, chuột rút thường xuyên: có thể là dấu hiệu thiếu chất hoặc một bệnh khác.
• Sau khi dùng sản phẩm bổ sung mà nôn, đau bụng, nổi mẩn, vàng da hoặc các dấu hiệu bất thường khác: hãy ngưng dùng và đi khám.
• Nghi ngờ trẻ nhỏ uống nhầm nhiều viên sắt hoặc vitamin: hãy đến cơ sở y tế ngay.